عليرضا فيض
12
آراء فقهى ملامحسن فيض كاشانى ( فارسى )
العصر ، امل الآمل ، جمع الروّات ، لؤلؤة البحرين ، بستان السياحة ، مجمع الفصحاء ، روضات الجنات ، قصص العلماء ، مقابيس ، مستدرك ، الكُنى و الالقاب ، لغت نامه دهخدا ، گنجينه آثار قم ، انجم فروزان و فهرست كتب او و غيره كه از فيض به گونهاى مشابه سخن گفتهاند مىآورد ؛ در ضمن شرح و معرفى برخى كتابهاى او در بخش « تأليفات فيض » به گونهاى كوتاه و موجز از فيض حكيم ، فيض عارف ، فيض مفسر ، نيز سخن خواهد رفت و تفصيل اين موجز را به عهدهء ديگران مىگذارد . عارف متأله ، حكيم ربّانى ، فقيه دانا به زمان و مكان ، مفسّر بزرگ ، معلّم اخلاق و ساير معارف اسلامى ، مولا محمّد محسن فيض كاشانى فرزند مولاشاه مرتضى از اعجوبههاى زمان و از اعاظم و مشاهير علماى اسلامى است كه اكثر تاريخ نويسان مراتب علم و فضيلت او را ستوده و از كوششهاى اعجابانگيز او در راه تأليف و تصنيف سخن گفتهاند . فيض را همانطور كه از اعاظم حكماء و عرفاء و اكابر مفسّران و عالمان علوم قرآنى و اجِلّهء محدّثان و اخباريان و سران شاعران و اديبان شمردهاند نيز او را از فقهاى بزرگ و صاحب مكتب فقهى قلمداد كردهاند . كتابهاى فقهى او از جمله معتصم الشيعه ، مفاتيح الشرايع ، ابواب الجنان و الشهاب الثاقب و كتب تفسير او از جمله كتاب صافى ، واصفى ، و كتابهاى علم اليقين و حق اليقين او در معارف و عرفان اسلامى و كتاب وافى و كتاب شافى او در علوم حديث و ساير كتابهاى او درباره انواع علوم اسلامى همه بر مراتب تتبع و مدارج احاطه و جامعيت او گويا مىباشند و حسن مذاق او در اخلاقيات و معرفت عميق او در تطبيق ظواهر بابواطن مورد ستايش است . فيض به سال 1007 ه ق . به دنيا آمد و به سال 1091 در سن هشتاد و چهار سالگى وفات يافت و مقبرهاش داراى صحنى گشاده ، دركنار قبرستان فيض در كاشان مزار عمومى است . بزرگترين استادان فيض عبارتند از : 1 - سيّد ماجد بحرانى كه به سال 1028 در شيراز وفات كرد . 2 - مولى صدرالدين شيرازى كه به سال 1025 در بصره از دنيا رفت . وى پدر